Wszystkie te przykłady pokazują, jak wiele może „opowiedzieć” strój. Specjalne zasady stosowano, gdy nowy związek małżeński zawierany był przez wdowę/wdowca – w swoim ślubnym stroju nie mogli wykorzystywać atrybutów panieńskich czy kawalerskich. Nigdy nie zdobiły tak głowy, idąc w zwykłą niedzielę do kościoła, albo wybierając się na tańce. Wieniec wykonany z sztucznych kwiatów, czasem uzupełniony szklanymi błyskotkami, ozdabiał głowy dziewcząt pełniących role druhen w obrzędzie weselnym.

FOTO Polityczna burza w Rudzie Śląskiej. Po odwołaniu Pilarza pojawiła się fala komentarzy lokalnych polityków

• W górskich wsiach samodziałowe tkaniny wełniane, przeznaczone na sukno, zanoszono do folusza, zwanego wałchą albo walkownią; tu pod wpływem gorącej wody i tłuczenia stęporem (wielki drewniany młot) materia o dość luźnym wcześniej splocie ulegała spilśnieniu.
• Rekonstrukcje stroju laskiego prezentują zespoły folklorystyczne z czeskiej Orłowej (okolice Karwiny).
• Ostatnie z śląskich chłopionek można było zauważyć jeszcze około 2000 roku.

W 1976 roku zespół otrzymał dyplom Ministra Spraw Zagranicznych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Stefana Olszowskiego. Stanisław Hadyna został oficjalnie powołany na kierownika artystycznego zespołu już w marcu 1953 roku, a oficjalnie zespół powstał 1 lipca tego roku. W założeniach zespół miał liczyć prawie 300 osób – 140 w chórze, 60 w balecie i 80 w orkiestrze.

Stroje ludowe w małopolskiej części województwa śląskiego

W XIX wieku w stroju górali upowszechniły się kamizelki szyte z fabrycznego sukna granatowego, czarnego lub czerwonego. W stroju męskim spadkiem po dawnej kulturze pasterskiej, w której użytkowano wełnę własnych owiec, są części ubioru wykonane z folowanego sukna (o foluszu zob. w rozdziale „Strój Górali Śląskich”). W Wiśle ten proces rozpoczął się już pod koniec XIX wieku, kiedy większość młodych kobiet za swój uznała strój cieszyński, zwany tu śląskim (suknia z żywotkiem zwana jest w Wiśle suknią śląską). Przypomnieć trzeba, że w latach międzywojennych dawny góralski strój kobiecy zaczął ustępować przed zestawem cieszyńskim. Szydełkowe koronki z cienkich nici zaczęły wyrabiać kobiety w Istebnej i Koniakowie na początku XX wieku właśnie po to, żeby umieszczać je w swoich czepcach, jako na ludowo ozdobne pasy nad czołem.

Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej

Nagminna stała się praktyka zmiany kolorystyki strojów przez wprowadzanie szerszej palety barw i żywszych odcieni, jakoby milszych oczom oglądających. Prezentacje takie z reguły ograniczano tylko do niektórych wersji stroju, uznanych za najpiękniejsze. Dla zespołów folklorystycznych stroje szyte są współcześnie jako rekonstrukcje, niejednokrotnie przy tym pojawiają się problemy braku odpowiednich tkanin. Istotnym elementem jest pamięć rodzinna, świadomość, że taki strój nosiły kiedyś znane bliskie osoby, babcie i dziadkowie.

Chustki te, zwane szatkami, osłaniały plecy i przód bluzki, na piersiach końce chustki były skrzyżowane, związane na plecach lub zatknięte za pasek fartucha. Ludowy strój męski z końcem XIX wieku wyparty został przez ubiory miejskie. Do kaftanów kobiety zakładały spódnice mazelonki, uszyte z cienkich wełnianych i jedwabnych materiałów, najczęściej w kolorze zielonym, brązowym, tabaczkowym bądź czarnym. Najstarsze elementy stroju w kolekcji Muzeum w Raciborzu pochodzą z połowy XIX wieku.

Dwie ostatnie części stroju zasługują na szczególną uwagę jako elementy o wyjątkowej wartości estetycznej, o znaczeniu wręcz symbolicznym dla obrazu kobiecego, zwłaszcza dziewczęcego stroju rozbarskiego. Mogły być zakładane do odświętnej jedwabnej jakli, ale najczęściej zdobiły głowy młodych mężatek wystrojonych w kabotki i wierzchnie. Takie chustki stanowiły nakrycie głowy mężatek wystrojonych na szczególnie uroczyste okazje.

Stroje ludowe w granicach województwa śląskiego – uwagi ogólne

To pozostało jako wspólne dziedzictwo kulturowe karpackich grup góralskich i wpłynęło na swoistość strojów góralskich, ich wyraźną odmienność od strojów noszonych „na dolinach”. Rekonstrukcje stroju laskiego prezentują zespoły folklorystyczne z czeskiej Orłowej (okolice Karwiny). W tamtym czasie strój taki noszono na rozleglejszym terenie, na północy aż po Strumień. Mężatki okrywały głowy czepcami, których koronkowy brzeg widoczny był wysoko nad czołem. Na północny-zachód od Cieszyna, w okolicach Zebrzydowic i dalej w kierunku Jastrzębia-Zdroju, a po czeskiej stronie w okolicach Karwiny i Orłowej, mieszkającą tam ludność rolniczą nazywano kiedyś Lachami Śląskimi, a noszony przez nich strój ludowy określano jako laski.

Charakterystyczną górną częścią stroju kobiet były jakle (powszechne zresztą na całym Górnym Śląsku), czyli luźne kaftany z długim rękawem. Te podstawowe części stroju były zasadą także w odmianie pszczyńskiej czy raciborskiej, choć różniły się szczegółami kroju; niemniej jak już wspomniano, dla wszystkich odmian wspólna była zasada trwałego połączenia obu części kiecki, czyli spódnicy i stanika. Dolna część paradnego męskiego stroju to żółtawe spodnie irchowe, zwane jelyniokami albo skórzokami, wpuszczane w cholewy wysokich butów, tzw.